गौतम–गौतमीबाट सुरु भएको आधुनिक वंशावली, वाग्ला हुँदै धुरकोटसम्मको पुस्तागत यात्राबारे जान्नुहोस्।
वंशको सुरुवात र ऐतिहासिक यात्रा
हरेक परिवारको इतिहास केवल नामहरूको सूची होइन। यसमा पुर्खाहरूको यात्रा, पुस्तागत सम्बन्ध, बसाइँसराइ, संस्कार र समयसँगै विकसित हुँदै गएको पारिवारिक पहिचान जोडिएको हुन्छ। प्रस्तुत वंशावलीले पनि यही यात्रालाई पुस्तौँसम्म सम्झन र बुझ्न सकिने गरी समेट्ने प्रयास गरेको छ।
वंशावलीमा उल्लेख भएअनुसार, आधुनिक पुस्ता गणनाको प्रारम्भ गौतम पन्थी र गौतमी पन्थीबाट गरिएको छ। गौतम आफ्नी पत्नी गौतमी र छोरा उद्धवसहित धुरकोट वाग्ला, गुल्मीमा बसाइँ सरेर आएपछि त्यहीँ स्थायी बसोवास गरेको विवरण प्रस्तुत गरिएको छ। त्यसैले गौतम–गौतमीलाई आधुनिक वंशावलीको पहिलो पुस्ताका रूपमा लिइएको छ।
यसअघि उल्लेख गरिएका पुर्खाहरूको सम्बन्धमा भने वंशावलीले विभिन्न स्रोत तथा परम्परागत विवरणलाई आधार मानेको छ। प्रकाशित पन्थी वंश–ग्रन्थमा उल्लेख गरिएको परम्परागत वंशक्रममा ब्रह्मादेखि ऋषि प्रजापति, पद्मनाभ हुँदै विभिन्न पुस्ता पार गर्दै श्रीनाथ, धवल र त्यसपछि गौतम–गौतमीसम्मको क्रम प्रस्तुत गरिएको छ।
गौतम–गौतमीपछि उद्धव, सदुपन्थी, शम्भु, वसन्त, सर्वदास, धौलु, जोखु हुँदै परम (परमे) पाध्याय पन्थीसम्मको पुस्तागत क्रम प्रस्तुत गरिएको छ। यस क्रमले वंशको विस्तार र विभिन्न पुस्ताबीचको सम्बन्ध बुझ्न एउटा आधार प्रदान गर्छ।
समयसँगै परिवारका विभिन्न शाखाहरू फरक–फरक स्थानमा फैलिँदै गए। वंशावलीमा वाग्ला, लाहाटा, नेटाखर्क, धरमपानी, बडाचौर, प्युठान तथा दाङ–देउखुरीलगायत स्थानमा बसाइँसराइ भएको उल्लेख छ। पुराना पुस्तासम्बन्धी जानकारी पूर्ण रूपमा उपलब्ध नभएकाले केही स्थानमा पुस्ताक्रम जोड्न कठिन भएको कुरा स्रोतले स्पष्ट रूपमा उल्लेख गरेको छ।
यसरी हेर्दा, यो यात्रा एउटै ठाउँमा सीमित नभई विभिन्न पुस्ता र स्थान हुँदै विस्तार भएको पारिवारिक कथा हो। उपलब्ध विवरणहरूलाई क्रमबद्ध रूपमा राख्दै जाँदा पुर्खादेखि वर्तमान पुस्तासम्मको सम्बन्ध बुझ्न र भावी पुस्ताका लागि आफ्नो पारिवारिक इतिहाससँग जोडिन सहज हुन्छ।
यो वंशावलीको उद्देश्य विगतलाई सम्झनु मात्र होइन, पुस्ताहरूबीचको सम्बन्धलाई बुझ्दै हाम्रो साझा इतिहासलाई आगामी पुस्तासम्म पुर्याउनु पनि हो।
